فونداسیون چیست ؟
در این مقاله پاسخ سوال فونداسیون چیست را خواهیم داد و شما را با انواع فونداسیون آشنا مینماییم.
فونداسیون ساختمان، پایه و بستری است که وزن سازه را تحمل میکند. فونداسیون وزن بنا را از ستونها به زمین منتقل و مانع از نشست، خمش یا تنش سازه میگردد. اجرای صحیح پی، از مهمترین مراحل ساخت انواع سازه از جمله: ساختمانها، پلها، استادیومها، فرودگاهها و … است. انواع مختلفی از فونداسیون و روشهای گوناگونی برای اجرای پی ساختمان وجود دارد. انتخاب هر کدام از انواع پی، با توجه به ویژگیهای خاک بستر محل اجرای پروژه، وزن سازه، شکل و فرم بنا و … مشخص میگردد.
فونداسیون وظیفه انتقال بار از سازه به زمین را دارد و به این معناست که شما باید قبل از انجام فونداسیون به طور کامل، محاسبات لازم برای اجرای سازه را انجام داده باشید. برای مثال: از چه محصولی برای ساخت و اسکلت بندی استفاده میکنید یا تصمیم به اجرای چه محصولاتی را در معماری داخلی دارید؛ محصولاتی نسبتا سبک همچون سمنت برد را برای نما، کف یا سقف سازه در نظر دارید یا محصولی سنگینتر همچون بتنهای پیش ساخته را میپسندید.
جهت اجرای صحیح فونداسیون ابتدا باید محاسبات دقیق توسط مهندسین سازه و عمران، با توجه به تعداد طبقات و مصالح به کار رفته در آن صورت پذیرد. سپس جنس خاک بستر، در آزمایشگاه خاک و پی، مورد بررسی قرار گرفته و میزان حجم لازم، برای خاکبرداری تا رسیدن به خاک بستر مناسب برای پی ریزی مشخص گردد. در مرحله بعدی، با توجه به روش انتخاب شده برای ساخت پی، باید بتن ریزی انجام و فونداسیون آماده گردد. با وی سمنت همراه باشید تا در ادامه به بررسی هر کدام از موارد بالا بپردازیم.
چند نوع فونداسیون داریم !
با توجه به این که سبک معماری و ساختمان سازی در حال پیشرفت بوده و مصالح ساختمانی جدید وارد بازار میشود، روشهای اجرای فونداسیون و نیز انواع آن متفاوت خواهد بود. در این قسمت شما را با چند نوع فونداسیون آشنا خواهیم کرد:
پی ساختمان سنگی:
این روش بیشتر در مناطق روستایی، به خصوص در روستاهای کوهستانی رواج دارد و امروزه عملاً منسوخ شده است. اجرای فونداسیون سنگی، بیشتر برای ساختمانهای یک طبقه، کوچک و کم ارتفاع کاربرد داشته و مناسب ساختمانهای سنگین و بزرگ نیست. اجرای فونداسیون سنگی با چینش قطعات همسان و مکمل سنگی برای ایجاد یک بستر محکم انجام میشود. فواصل بین سنگها با بتن مگر یا ملات شفته پر میشود.
پی ساختمان آجری:
یکی دیگر از روشهای اجرای پیهای سبک برای ساختمانهای کوچک، فونداسیون آجری است. برای اجرای پی آجری، ابتدا با توجه به محل قرارگیری دیوار ها و ستونها، زمین بستر شبکه بندی شده و به ارتفاع 20 تا 30 سانتیمتر، در راستای دیوارها یا کف ستونها، آجر چینی انجام میشود.
پی ساختمان بتنی:
فونداسیون بتنی یکی از متداولترین وکاربردیترین انواع پی است. با توجه به وزن سازه و شکل ساختمان، نوع بتن و ترکیب آن به همراه عمق بتن ریزی فرق میکند. نکته مهم در هنگام اجرای پی ساختمان بتنی، عمل آوری صحیح آن است. به این شکل که پس از بتن ریزی، لازم است از خشک شدن کامل بتن جلوگیری نموده و با تامین رطوبت لازم برای آن تا یک هفته، از استحکام کامل آن مطمئن شد.
پی ساختمان منفرد:
گاهی طراحی سازه به شکلی است که وزن سازه تنها روی یک ستون یا دیوار قرار میگیرد. در این حالت به پی ساختمان، فونداسیون منفرد گفته میشود. نقطه اتصال ستون با سطح پی در پی منفرد باید از استحکام و عمق کافی برخوردار باشد.
پی ساختمان گسترده:
اگر بار سازه توسط چند ستون یا دیوار باربر به زمین منتقل شود، در این حالت پی ساختمان، از نوع گسترده محسوب میگردد. پی ساختمان گسترده بیشتر روی زمینهایی با خاک آبرفتی یا رسی نرم بنا میشود تا توانایی تحمل وزن ساختمان را دارا باشد.
پی ساختمان نواری:
اگر پی نواری ایجاد شده به وسیله ردیفهایی به یکدیگر متصل شوند، پی ساختمان نواری شکل میگیرد؛ ایجاد این شکل از فونداسیون به استحکام بیشتر آن میانجامد. کاربرد سازه ال اس اف این روزها در ساختمان سازی بسیار زیاد شده است و از این نوع فونداسیون برای این سازه استفاده میشود.
پی ساختمان شمعی:
این پیها، برخلاف موارد بالا که بیشتر در سطح ایجاد میشوند، به صورت متمرکز در عمق ایجاد شده و در زمین فرو میروند تا به لایههای مقاومتر خاک برسیم. برای مثال، پی به کار رفته در فونداسیون پایه پلهای بزرگ که روی خاکهای سست بنا میشوند، همچون شمعی در زمین فرو رفته و با عمق زیاد خود، پایه را در کمال استحکام حفظ میکند.
مراحل اجرای پی ساختمان یا فونداسیون چیست ؟
طراحی: اولین مرحله از ساخت فونداسیون، طراحی صحیح آن است. امروزه با در اختیار داشتن نقشه شکل سازه و اجزای آن، به راحتی میتوانیم پی ساختمان را با جزئیات کامل طراحی کنیم.
محاسبات: پس از طراحی پی، لازم است محاسبات لازم برای عملیات خاکبرداری، بتن ریزی و … انجام شود.
خاکبرداری: عملیات خاکبرداری باید در نهایت دقت انجام شود. متاسفانه یکی از پر حادثهترین مراحل ساخت و ساز، مرحله گودبرداری و خاکبرداری است. برای جلوگیری از ریزش دیوارهها، پس از گودبرداری لازم است سازه نگهبان یا شمعهای تزریقی در دیوارهها برای استحکام بیشتر آن اجرا شود.
بتن ریزی: عملیات بتن ریزی فونداسیون ساختمان، با توجه به حجم پی، عمق پی و نحوه اجرای آن میتواند از چند ساعت تا چند روز به طول انجامد.
نگهداری و عمل آوری: پس از بتن ریزی لازم است، حداقل به مدت یک هفته رطوبت پی را حفظ نمود و به آن استراحت داد تا بتن به تدریج و به صورت یکنواخت خشک شده و شکل و مقاومت مورد نظر را به دست آورد.
نکات مهم هنگام اجرای پی ساختمان چیست ؟
طراحی و محاسبات صحیح: یکی از مهمترین مراحل ساخت هر بخش از ساختمان، طراحی و محاسبه دقیق است. اگر این مرحله به درستی انجام شود، قطعاً مراحل بعدی نیز به شکل صحیح انجام میشود. توجه به این که برای ساخت خانه چه مصالحی مورد نیاز است در این مرحله از اهمیتی ویژه برخوردار است. بهترین و دقیقترین روش برای طراحی و انجام محاسبات فونداسیون ساختمان، استفاده از نرم افزارهای طراحی و محاسبه تخصصی عمران، مانند ایتبس و سیف است.
رعایت نکات ایمنی: رعایت دستورالعملهای احتیاطی و موارد ایمنی به منظور جلوگیری از هرگونه حادثه ناگوار، به خصوص هنگام عملیات خاکبرداری و گودبرداری بسیار ضروری است.
عایق بندی بستر پی: قبل از اجرای پی، لازم است سطح زمینی که قصد اجرای پی روی آن را داریم در مقابل رطوبت، عایق کنیم. بهترین مصالح کاربردی در این بخش، ایزوگام مخصوص پی ساختمان است.
ترکیب صحیح: با توجه به وزن سازه، حجم عملیات بتن ریزی، دمای هوا، جنس خاک بستر و … طرح اختلاط بتن متفاوت خواهد بود. درصد هر کدام از اجزای بتن فونداسیون، توسط مهندس فنی و مسئول آزمایشگاه بتن شرکت تعیین میگردد.
مرحله نگهداری و عمل آوری به دقت تکمیل گردد: اگر تمامی مراحل بالا به درستی انجام پذیرد، اما عمل آوری بتن به شکل صحیح انجام نشود، بتن پوسته پوسته و سست شده و عملاً کارآیی لازم برای تحمل وزن سازه را نخواهد داشت.
